نقطه اشتعال به دمایی اطلاق میشود که بر حسب درجه سانتیگراد بیان میشود، که در آن شعله میتواند روی مخلوط بخار و هوای خارج شده از روغن گرم شده تحت شرایط گرمایش مشخص و در فواصل زمانی معین بتابد و باعث چشمک زدن سطح روغن شود. نقطه اشتعال بالا یا پایین یک فرآورده نفتی نشان دهنده اشتعال پذیری، محتوای ترکیبات فرار، درجه گاز شدن و ایمنی آن است. سطح خطر فرآورده های نفتی نیز بر اساس نقطه اشتعال آنها طبقه بندی می شود. روغن با نقطه اشتعال زیر 61 درجه قابل اشتعال و روغن با نقطه اشتعال بالاتر از 61 درجه قابل اشتعال است.
در هنگام نگهداری، حمل و نقل و استفاده، حرارت دادن فرآورده های نفتی تا نقطه اشتعال ممنوع است. دمای گرمایش معمولاً باید 20-30 درجه کمتر از نقطه اشتعال باشد. برای تعیین نقطه اشتعال فرآورده های نفتی دو روش وجود دارد: روش فنجان بسته و روش فنجان باز. تفاوت اصلی بین این دو این است که ابزار نقطه اشتعال بسته نفت و گاز را در یک ظرف بسته گرم می کند، در حالی که بخار روغن در ابزار نقطه اشتعال باز می تواند آزادانه به هوای اطراف پخش شود. بنابراین، تشخیص نقطه اشتعال یک محصول روغنی، مقادیر نقطه اشتعال متفاوتی را که توسط دو ابزار اندازه گیری می شود، به دست می آورد. هر چه نقطه اشتعال محصول روغن بالاتر باشد، تفاوت بین این دو بیشتر است. روش فنجان بسته برای تعیین نقطه اشتعال سوخت ها و فرآورده های نفتی سبک و از روش فنجان باز برای تعیین نقطه اشتعال فرآورده های نفتی سنگین استفاده می شود.
نقطه اشتعال یک نشانگر ایمنی برای نگهداری، حمل و نقل و استفاده از مایعات قابل اشتعال و همچنین نشانگر فراریت مایعات قابل اشتعال است. مایع قابل اشتعال با نقطه اشتعال کم، فراریت بالا، اشتعال آسان و ایمنی ضعیف.